Vlaamse omgevingsregelgeving — stand van zaken

Uitbreiding van vrijstellingen van vergunningsplicht: binnenverbouwingen, buitenisolatie tot 26 cm, en zonnepanelen op plat dak zijn niet langer vergunningsplichtig.

Gemeenten mogen enkel nog vergunningsplichten opleggen die op een limitatieve Vlaamse lijst staan. In werking getreden op 1 maart 2026.

Decretale verankering van een recht op vooroverleg met de bevoegde overheid vóór indiening — laagdrempelig, kosteloos en binnen een redelijke termijn. Opgenomen in het voorontwerp van decreet dat de Vlaamse Regering op 29 mei 2026 principieel goedkeurde; adviesronde bij SARO, VVSG en VVP loopt.

Nieuwe procedurevorm die gefaseerde vergunningverlening mogelijk maakt. Het decreet van 17 mei 2024 is nog steeds niet in werking. Optimalisaties zitten in het voorontwerp van 29 mei 2026; een tweede pakket (verkavelingsvergunningsplicht, afwijking van verouderde voorschriften, zaak der wegen) kreeg op 17 juli 2026 principiële goedkeuring. Inwerkingtreding blijft afhankelijk van het Omgevingsbesluit, het Omgevingsloket en de lokale dossiersystemen.

Voorgestelde beperking van de ontvankelijkheidscheck tot louter formele elementen (art. 19 OVD) — materiële toetsing schuift naar volledigheid.

Formalisering van de termijnopschorting wanneer de overheid een aanvraag als onvolledig beschouwt.

Normenboeken worden herwerkt tot indicatieve leidraden zonder bindende rechtskracht.

MER-rapporten, passende beoordelingen en aanverwante studies door erkende deskundigen krijgen een vermoeden van deugdelijkheid. Betwisting in beroep wordt enkel mogelijk met bewijs van manifeste fouten. Opgenomen in het voorontwerp van decreet van 29 mei 2026.

Voorgestelde inperking van de bijzondere motiveringsplicht tot zuivere legaliteitscontrole, met minder ruimte voor opportuniteitstoetsing.

Strengere ontvankelijkheidsvereisten voor derde-beroepers bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Invoering van een bemiddelingsprocedure als alternatief voor vernietiging bij de RvVb. Het voorontwerp van 29 mei 2026 bevat een verwante maatregel — een pauzeknop met termijnverlenging op verzoek van de aanvrager — maar niet de volwaardige bemiddelingsregeling.

Jaarlijkse statistieken van de Dienst van de Bestuursrechtscolleges — gemiddelde doorlooptijd, schorsingspercentage, vernietigingsgraad. Recentste cijfers (werkjaar 2024-2025, stand 31 augustus 2025): de gemiddelde doorlooptijd bij de RvVb daalde van 12 naar 10,7 maanden. Volgende publicatie bij de openingszitting in het najaar.

Doorlopende monitoring van prejudiciële vragen en vernietigingsberoepen bij het Grondwettelijk Hof die de procedureregels kunnen wijzigen.

Periodieke aanpassingen aan normenboeken gepubliceerd via het Omgevingsloket — worden opgevolgd bij elke nieuwe versie.